hoe herken je schimmel op een muur voordat je gaat schilderen?

wat u precies ziet op een aangetaste muur.

Schimmel begint zelden als één grote vlek. In het begin zijn het kleine, losse stipjes die zich in een wolkje verspreiden, meestal zwart, donkergroen of grijsbruin. Op een witte muur lijkt dat op fijn vuil of op spatten van een plantenspuit. Het verschil zit in de rand: vuil heeft een harde, toevallige vorm, schimmel loopt met zachte uitlopers uit en groeit naar de koudste plek van de wand toe.

Er bestaan ook lichtere varianten. Witte, pluizige aanslag of een witte poederlaag kan schimmel zijn, maar het kan net zo goed zoutuitbloei zijn: kalk en zouten die met vocht uit de steen naar buiten komen. Zoutuitbloei voelt korrelig en hard aan en laat zich wegborstelen tot poeder. Schimmel voelt eerder vettig of fluweelachtig en smeert uit als u erover wrijft. Beide wijzen op vocht, maar ze vragen een andere aanpak.

De geur is een betrouwbare tweede aanwijzing. Een muffe, aardse lucht die sterker wordt als u dichter bij de wand komt of een kast wegschuift, duidt bijna altijd op groei in of achter de muur. Soms ruikt u het eerder dan dat u het ziet, bijvoorbeeld wanneer de schimmel zich achter een behanglaag of achter een plint heeft genesteld.

waar schimmel zich het liefst verstopt.

Schimmel heeft vocht, warmte en een beetje voeding nodig. Die combinatie ontstaat op plekken waar warme binnenlucht een koud oppervlak raakt. Daarom treft u de eerste plekken meestal aan op dezelfde soort locaties: in de bovenhoeken van een buitengevel, achter een bank of kast die strak tegen de muur staat, onder een vensterbank, rond een enkelglas raam, in de badkamer rond de douche en in slaapkamers die nauwelijks verwarmd worden.

Loop voor het schilderen de hele ruimte systematisch na, en niet alleen het vlak dat u wilt verven. Verplaats meubels, haal de gordijnen opzij en kijk met een zaklamp onder een schuine hoek langs de wand. Strijklicht maakt zowel oneffenheden als lichte aanslag zichtbaar die u recht van voren over het hoofd ziet. Controleer ook de onderkant van de muur net boven de plint: optrekkend vocht laat daar een kringvormige rand achter.

Zit er behang op de muur, trek dan op een onopvallende plek een hoekje los. Achter behang is het donker en vochtig, precies wat schimmel nodig heeft. Wat aan de voorkant een onschuldig grijs vlekje lijkt, blijkt aan de achterkant van het papier vaak een veel groter zwart veld. Dat geldt ook voor oude verflagen die loslaten: daaronder zit soms een laag die al jaren meegroeit.

zo test u het zelf in een paar minuten.

Twijfelt u of het schimmel is of gewoon vuil? Met deze stappen komt u een eind:

• Veeg met een vochtige, lichte doek over de vlek. Verdwijnt alles en blijft de muur schoon, dan was het vuil of roetaanslag.
• Blijft er een grauwe schaduw achter en kleurt de doek donker uit, dan heeft u met schimmel te maken.
• Voel met uw hand of de wand kouder of klammer aanvoelt dan de muren eromheen. Een koude, vochtige plek is een groeiplaats.
• Druk met uw vinger op de ondergrond. Geeft de pleister mee, voelt hij zacht of poederig, dan zit het vocht in de muur zelf.
• Plak een stuk doorzichtig folie luchtdicht op de muur en laat het een dag zitten. Condens aan de kamerkant wijst op condensatie, vocht aan de muurkant op vocht uit de constructie.
• Kijk of de vlek terugkomt nadat u hem heeft schoongemaakt. Terugkerende groei betekent dat de oorzaak nog actief is.

Draag bij het onderzoeken en schoonmaken handschoenen en een mondkapje, en zet een raam open. Schimmelsporen komen vrij zodra u gaat vegen of schuren, en die wilt u niet door het hele huis verspreiden.

waarom u er niet overheen moet schilderen.

Verf is geen behandeling, maar een afwerking. Een laag muurverf over een schimmelplek bedekt de kleur een paar weken, daarna tekent de vlek zich door de verf heen af. De schimmel leeft ondertussen gewoon door onder die laag, want het vocht dat hem voedt is er nog. Erger nog: een dichte verflaag kan het vocht in de muur opsluiten, waardoor de verf vanzelf gaat bladderen en de pleister eronder los komt te zitten.

De volgorde is daarom altijd dezelfde. Eerst de oorzaak opsporen en wegnemen: een lekkende kitnaad, een verstopte dakgoot, een koudebrug, een kapotte mechanische ventilatie of simpelweg te weinig luchten. Dan de aangetaste plek reinigen en behandelen met een middel dat de schimmel doodt, in plaats van alleen bleekt. Vervolgens de muur volledig laten drogen, waarbij een grauwe of donkere schaduw op de wand betekent dat er nog vocht in zit. Pas daarna voorstrijken en schilderen.

Is de pleisterlaag zelf doorweekt, zacht of los, dan houdt reinigen op. Die laag moet eraf en de muur moet opnieuw worden opgebouwd. Dat is geen schildervraag meer maar een stucvraag; in ons artikel over waarom stucwerk afbladdert leest u welke signalen daarbij horen. Ook de keuze voor de verf telt mee: in een badkamer of keuken is een verfsysteem dat tegen vocht kan en damp doorlaat verstandiger dan een standaard muurverf.

wat u zelf kunt doen en waar het ophoudt.

Een paar oppervlakkige stipjes in een douchehoek of boven het fornuis kunt u prima zelf aanpakken. Reinig de plek, behandel hem met een geschikt schimmelwerend middel volgens de gebruiksaanwijzing, ventileer beter en houd de plek een tijdje in de gaten. Blijft het weg, dan kunt u met een gerust hart gaan schilderen.

Het wordt een ander verhaal bij vlakken groter dan ongeveer een halve vierkante meter, bij schimmel die telkens op dezelfde plek terugkomt, bij vochtplekken die zich over meerdere wanden of verdiepingen uitstrekken, en bij slaapkamers van mensen met luchtwegklachten. In die gevallen is de muur het symptoom en zit het probleem in de constructie, de isolatie of de ventilatie. Doorschilderen kost u dan twee keer geld: één keer voor de verf en één keer voor het herstel.

Ziet u naast de schimmel ook afbladderende verf, kale plekken of een ondergrond die poedert, kijk dan ook naar hoe de vorige laag is aangebracht. In het artikel over het herkennen van slecht schilderwerk staat waar u op let bij een bestaande verflaag.

veelgestelde vragen

over schimmel en schilderwerk.