Een massief houten trap is helemaal opgebouwd uit echt hout en blijft als hout zichtbaar: u ziet de nerf, de kleur en de verbindingen. Een bekleedtrap is een bestaande trap, meestal van vuren of een plaatmateriaal, die met nieuwe treden of overzettreden wordt afgewerkt. De eerste is een complete trap, de tweede is een afwerking over wat er al staat.
Bij een massieve trap bestaan de treden, de stootborden en vaak ook de bomen uit volhout. Denk aan eiken, beuken, essen of een hardhoutsoort. De delen worden verlijmd tot brede panelen en daarna op maat gemaakt, geschuurd en afgewerkt met olie, lak of beits. Het hout is dus niet alleen de zichtlaag, maar ook de constructie.
Dat heeft gevolgen voor het gebruik. Een massieve trede van ruim vier centimeter dik voelt stug aan en geeft weinig mee. Beschadigingen zitten alleen in het oppervlak, dus een kras of deuk kunt u in de meeste gevallen wegschuren en opnieuw afwerken. Na vijftien of twintig jaar intensief gebruik kan zo'n trap er met een schuurbeurt weer als nieuw uitzien, iets wat bij dunnere materialen niet kan.
Daar staat tegenover dat massief hout werkt. Het zet uit bij vocht en krimpt bij droge lucht, bijvoorbeeld in de winter als de verwarming hard draait. Een goed gemaakte trap vangt dat op in de verbindingen, maar u kunt kleine naadjes en een enkel krimpscheurtje nooit helemaal uitsluiten. Dat hoort bij het materiaal en is geen gebrek.
Bekleden betekent dat de bestaande trap blijft staan en een nieuwe zichtlaag krijgt. In veel Nederlandse woningen staat een vurenhouten dichte trap die bouwkundig prima in orde is, maar er versleten uitziet: afgetrapte treden, resten van tapijtlijm, hier en daar een gat van een traploper. Die trap hoeft niet weg. Hij wordt vlak gemaakt en vervolgens afgewerkt met overzettreden en stootborden.
Die overzettreden zijn aanzienlijk dunner dan een massieve trede, vaak rond de één centimeter. Ze bestaan uit fineer op een plaatondergrond, uit laminaat of uit pvc, en soms uit dun massief hout. Ze worden ingelijmd op de bestaande trede, waarbij de neus van de oude trap meestal wordt afgezaagd zodat de nieuwe trede netjes aansluit. Aan de zijkanten komen afwerkstroken tegen de boom.
Het resultaat kan heel netjes zijn, maar het blijft een afwerking. De stevigheid komt van de oude trap eronder. Kraakt die trap, dan kraakt hij na het bekleden nog steeds, tenzij de oorzaak eerst wordt aangepakt. En een diepe beschadiging in een fineerlaag van een millimeter kunt u niet wegschuren; dan vervangt u de trede.
Niet elke situatie vraagt dezelfde oplossing. Deze punten wegen het zwaarst:
Veel mensen weten niet precies wat voor trap er staat. U kunt dat zelf vrij eenvoudig nagaan. Kijk om te beginnen naar de dikte van de treden aan de zijkant, daar waar de trede uit de boom steekt. Een massieve trede is duidelijk dik; een overzettrede is een dunne plak die op iets anders ligt en waarbij u vaak een naad ziet op de overgang.
Kijk daarna naar de kopse kant van de trede, de voorzijde van de neus. Bij massief hout loopt de nerf gewoon door en ziet u jaarringen. Bij fineer of laminaat ziet u een omgezette rand, een aangebracht randje of een tekening die niet doorloopt over de hoek. Een derde aanwijzing is de onderkant van de trap, als die open of bereikbaar is vanuit een kast of kelderkast: daar ziet u direct waar de treden van gemaakt zijn en hoe ze in de bomen zijn gezet.
Let ten slotte op gelijkmatigheid. Een massief eiken trap heeft per trede een eigen tekening, met variatie in kleur en soms een kwast. Herhaalt het patroon zich precies op elke trede, dan kijkt u vrijwel zeker naar een printlaag of fineer met een vaste opdruk.
Een paar dingen zijn goed zelf te doen. Tapijt verwijderen, lijmresten weghalen, nietjes eruit trekken en de trap grondig schoonmaken: dat kost vooral tijd en geduld. Ook het opnieuw lakken of oliën van een bestaande massieve trap is met goed schuurwerk en een stofvrije ruimte haalbaar, mits u de trap een paar dagen kunt ontzien.
Het bekleden zelf is lastiger dan het lijkt. Geen enkele trap is helemaal recht of haaks, zeker niet in een oudere woning. Elke trede moet apart ingemeten en op maat gezaagd worden, met passende naden tegen de bomen en een gelijke neusoverstek. Gaat dat op één trede mis, dan ziet u dat elke dag. Bij een kwartslag of een trap met verzettreden lopen de hoeken bovendien nergens gelijk.
Verder is er regelgeving waar u niet omheen kunt. Een trap moet veilig blijven: bekleden verhoogt elke trede met de dikte van het nieuwe materiaal, en bovenaan kan daardoor een laatste optrede ontstaan die afwijkt. Ook de vrije doorloophoogte en een voldoende stroeve afwerking horen in de afweging. Een gladde, hoogglanzend gelakte trap zonder antislip is op sokken geen prettig idee.
Zodra er constructief iets moet gebeuren, is zelf doen niet verstandig. Een trap vervangen, verplaatsen of een trapgat vergroten raakt aan de vloerconstructie. Dat is werk waarbij u eerst wilt weten wat dragend is en wat niet, zoals ook geldt bij het bepalen of een muur dragend is.
Weet u niet of uw trap beter bekleed of vervangen kan worden, laat hem dan eerst beoordelen. Onze timmerlieden kijken naar de constructie, de maatvoering en de aansluitingen op vloer en wand, en vertellen eerlijk wat in uw situatie verstandig is. Lees meer over wat wij doen op de pagina timmerwerk, of bekijk wat er mogelijk is met objecten op maat. Renovion Groep werkt met eigen vakmensen voor particulieren en bedrijven door heel Nederland, vanuit de vestiging in Arnhem. Een offerte is vrijblijvend en 30 dagen geldig, en u krijgt binnen 24 uur reactie op uw aanvraag.
Niet automatisch. De bestaande trap moet constructief gezond zijn, de treden moeten voldoende vlak zijn en er moet genoeg vrije hoogte overblijven. Open trappen, trappen met sterk versleten of doorgebogen treden en trappen met houtrot vragen eerst herstel of vervanging. Een inspectie ter plaatse geeft daarover uitsluitsel.
Kraken komt bijna altijd uit de onderliggende constructie: treden die in de bomen bewegen, losgetrokken wiggen of een trap die van de muur af staat. Wordt dat voor het bekleden hersteld, dan blijft de trap stil. Wordt er alleen nieuw materiaal overheen gelijmd, dan hoort u het gekraak er na een tijd gewoon weer doorheen.
Dat hangt meer af van de afwerklaag dan van het materiaal zelf. Een hoogglanzende lak is in alle gevallen glad. Een matte lak, een geoliede afwerking of een pvc met reliëf geeft meer grip. Voor extra zekerheid kunnen er antislipstrips of ingefreesde groeven in de treden komen, zeker in huizen met kinderen of oudere bewoners.
Ja, dat is juist een voordeel van volhout. De trap kan kaal geschuurd worden en daarna opnieuw geolied, gebeitst of gelakt in een andere tint. Bij een dunne fineer- of printlaag kan dat niet: daar schuurt u door de zichtlaag heen. Dan blijft alleen overschilderen met een dekkend systeem over, of het vervangen van de treden.
In de regel komt de trapafwerking laat in de planning, na het stuc- en schilderwerk van de trapwand en het hal- en overloopwerk. Zo voorkomt u dat een nieuwe trede beschadigt of onder het stof komt. Is de trap de enige verbinding naar boven, dan wordt hij tijdens de werkzaamheden afgedekt en pas aan het eind afgewerkt.
