Een opdekdeur heeft een opstaande rand die over het kozijn heen valt, een stompe deur is overal even dik en sluit precies binnen het kozijn. Het verschil zit dus niet in de kwaliteit, maar in de manier waarop de deur op het kozijn aansluit. Welke u nodig heeft, bepaalt het kozijn dat al in uw woning zit.
Een opdekdeur herkent u aan de rand die aan drie zijden een paar millimeter uitsteekt: de zogenoemde opdek of sponning. Die rand valt over de buitenzijde van het kozijn heen, waardoor de deur bij het sluiten letterlijk tegen het kozijn aan komt te liggen. Het kozijn waar zo'n deur in hangt, is meestal een montagekozijn van plaatstaal of een houten kozijn met een vlakke voorkant en een rubberen dichtingsrand.
Die opbouw heeft praktische voordelen. De overlap vangt kleine maatverschillen op, waardoor een opdekdeur minder nauwkeurig hoeft te worden afgehangen dan een stompe deur. U ziet geen naad rondom en de deur sluit dankzij het rubber zachter en stiller. In veel naoorlogse woningen, appartementen en nieuwbouwprojecten zijn de binnendeuren om die reden opdekdeuren: ze zijn snel te plaatsen en in standaardmaten verkrijgbaar.
Het scharnier van een opdekdeur is ook anders. In plaats van gewone paumelles of scharnieren die in het hout worden ingelaten, werkt zo'n deur vaak met inboorpotscharnieren of met de vaste scharnierdelen die al in het stalen kozijn zitten. Daardoor kunt u een opdekdeur meestal niet zomaar in een ander type kozijn hangen.
Een stompe deur is aan alle zijden recht afgewerkt en heeft dus geen opstaande rand. De deur valt in het kozijn en komt tot stilstand tegen een aanslag: een houten lat of een uitgefreesde sponning in het kozijn zelf. Rondom blijft een smalle, gelijkmatige naad zichtbaar. Juist die strakke lijn maakt de stompe deur populair bij moderne interieurs, zeker in combinatie met een hoge deur of een deur tot het plafond.
Een stompe deur vraagt meer vakmanschap bij het afhangen. De deur moet op maat worden geschaafd, de scharnieren en het slot worden ingelaten en de naad rondom moet overal even breed zijn, meestal een paar millimeter. Zit de deur te ruim, dan ziet u het direct; zit hij te krap, dan klemt hij zodra het hout werkt bij vochtige lucht. Ook aan de onderkant is maatwerk nodig, omdat de vrije ruimte boven de vloer bepaalt hoeveel lucht een ruimte binnenkrijgt.
Omdat de deur niet over het kozijn heen valt, is er meer keuze in uitvoering. Stompe deuren zijn er in hout, in gelakte uitvoering, met glas, extra hoog en extra breed. Wilt u een deur die vlak in de wand verdwijnt, dan is dat altijd een stompe variant in een speciaal kozijn.
U hoeft geen deur te demonteren om te zien welk type u heeft. Loop deze punten langs:
Meet daarna de deur op. Bij een opdekdeur meet u inclusief de opstaande rand; de bekende standaardmaten liggen daarbij enkele centimeters hoger en breder dan de dagmaat van het kozijn. Bij een stompe deur meet u de opening binnen het kozijn en trekt u de gewenste naad eraf. Noteer ook de dikte van het deurblad en de plaats van de scharnieren vanaf de bovenkant, zodat een nieuwe deur in dezelfde posities past.
De keuze begint bij het kozijn. Blijft het bestaande kozijn staan, dan ligt het type deur eigenlijk al vast: in een opdekkozijn hoort een opdekdeur en in een kozijn met aanslaglat hoort een stompe deur. U kunt wel wisselen, maar dan vervangt of verbouwt u het kozijn mee. Een stalen opdekkozijn ombouwen naar een stompe deur vraagt bijvoorbeeld een nieuw kozijn of een omtimmering, inclusief herstel van het stucwerk eromheen.
Gaat u toch verbouwen, weeg dan deze punten af. Een opdekdeur is voordeliger in aanschaf, sneller te plaatsen en geeft door het rubber iets minder geluidsoverdracht tussen kamers. Een stompe deur geeft een strakker beeld, biedt meer vrijheid in hoogte en afwerking en is de logische keuze bij nieuwe kozijnen of bij een doorlopende wandafwerking. Wilt u weten wat vervangen financieel betekent, lees dan ons artikel over wat het plaatsen van een nieuwe binnendeur kost.
Denk ook aan de rest van de woning. Scheelt een nieuwe deur in hoogte of dikte, dan heeft dat gevolgen voor de plinten, de vloerafwerking en de ruimte onder de deur bij vloerverwarming of mechanische ventilatie. Dat soort details lost u het best in één keer op, samen met het overige timmerwerk aan kozijnen en plinten.
Een opdekdeur vervangen in een bestaand stalen kozijn is voor een handige doe-het-zelver goed te doen, zeker als de nieuwe deur dezelfde standaardmaat heeft en de scharnierposities kloppen. U haalt de oude deur uit de scharnieren, boort de potscharnieren op de juiste plek en hangt de nieuwe deur erin. Controleer daarbij wel of het slot op dezelfde hoogte zit als de sluitkom in het kozijn.
Een stompe deur afhangen is andere koek. Schaven in de juiste maat, scharnieren en slot inlaten, de naad rondom gelijk houden en rekening houden met een kozijn dat niet haaks staat: daar heeft u gereedschap en routine voor nodig. Gaat het mis, dan klemt de deur of valt hij vanzelf open. Hetzelfde geldt voor het vervangen of ombouwen van een kozijn, zeker als er stucwerk of tegelwerk tegenaan zit.
Twijfelt u welk type u heeft of wat er nodig is om over te stappen? Laat de situatie dan eerst beoordelen. Dat voorkomt dat u een deur bestelt die net niet past.
Van kozijnen en binnendeuren tot wanden, plafonds en plinten: onze timmerlieden meten in, passen aan en werken netjes af. Bekijk wat we doen op de pagina timmerwerk, of lees meer over onze aanpak als timmerman in Arnhem. Een offerte is vrijblijvend en 30 dagen geldig, en u krijgt binnen 24 uur reactie op uw aanvraag.
Niet zomaar. Een opdekkozijn heeft een vlakke voorkant zonder aanslag, dus een stompe deur zou doorzwaaien. U heeft dan een nieuw kozijn nodig of een omtimmering met een aanslag, waarbij ook de scharnieren en het slot anders worden uitgevoerd. Reken er in dat geval op dat de wandafwerking rondom het kozijn moet worden hersteld.
Het gewicht en de opbouw van het deurblad doen het meeste werk: een massieve of gevulde deur dempt meer dan een lichte vlakke deur met honingraatvulling. Daarnaast helpt de aansluiting. Een opdekdeur met rubberen dichting sluit van zichzelf vrij goed af, terwijl een stompe deur het van een nauwkeurig afgestelde naad moet hebben. Een kier onder de deur blijft in beide gevallen een zwakke plek.
Vaak wel, maar hoeveel hangt af van de constructie van de deur. Aan de onderzijde zit meestal een houten blokje of lat waarin gezaagd mag worden; zaagt u daar doorheen, dan komt de vulling vrij en verliest de deur stevigheid. Houd ook rekening met de ventilatieruimte boven de vloer, zeker bij mechanische ventilatie of een nieuwe dikkere vloerafwerking.
Bij opdekdeuren wordt de maat van het deurblad zelf genoemd, inclusief de opstaande rand. Bij stompe deuren gaat het om het blad dat binnen het kozijn valt, waarbij de naad rondom er nog af gaat. Daarom passen de getallen van beide typen niet op elkaar. Meet altijd uw eigen opening na voordat u bestelt, zeker in oudere woningen waar afwijkende maten gebruikelijk zijn.
Dat hangt af van de uitvoering. Een deur die al fabrieksmatig is afgelakt kunt u direct ophangen. Een grondgelakte of onbehandelde deur vraagt nog een afwerking, en de zaagkanten en ingelaten scharnieren moeten in elk geval worden bijgewerkt zodat er geen vocht in het hout trekt. Wordt de deur geschilderd, doe dat dan voordat het beslag definitief wordt gemonteerd.
