wat is het verschil tussen gerectificeerde en niet-gerectificeerde tegels?

wat rectificeren precies betekent.

Keramische tegels worden op hoge temperatuur gebakken. Tijdens dat bakken krimpt het materiaal, en niet elke tegel krimpt exact evenveel. Daardoor zitten er binnen één partij kleine maatverschillen, soms een paar tienden van een millimeter, soms meer dan een millimeter. Ook de randen blijven licht afgerond, omdat het glazuur over de rand loopt. Dat is geen fout, dat is simpelweg hoe een gebakken product zich gedraagt.

Bij rectificeren gaat de tegel na het bakken nog een bewerking in. De vier zijkanten worden machinaal afgeslepen of gezaagd tot één vaste maat, haaks en met een scherpe rand. Alle tegels uit die serie zijn daarna onderling gelijk. Een tegel die als 60 bij 60 centimeter verkocht wordt, meet dan bijvoorbeeld precies 59,8 bij 59,8 centimeter, bij elk exemplaar in de doos.

Een niet-gerectificeerde tegel wordt verkocht zoals hij uit de oven komt. De fabrikant houdt in de nominale maat al rekening met een voeg: een tegel van nominaal 30 bij 60 centimeter is in werkelijkheid vaak iets kleiner, zodat hij met voeg op maat uitkomt. Die tegels heten ook wel tegels met natuurrand of met een geglazuurde rand.

waar het verschil in de praktijk op neerkomt.

Het grootste praktische verschil is de voeg. Omdat gerectificeerde tegels allemaal even groot zijn, kunt u met een smalle voeg werken, in de praktijk meestal rond de twee tot drie millimeter. Dat geeft een rustig, bijna doorlopend vlak, wat vooral bij grote formaten en bij betonlook of marmerlook mooi uitkomt. Bij niet-gerectificeerde tegels moet de voeg de onderlinge maatverschillen opvangen; drie tot vijf millimeter is daar gebruikelijk. Hoeveel ruimte u precies aanhoudt, leest u in ons artikel over hoeveel voegruimte u nodig heeft tussen tegels.

Het tweede verschil zit in de eisen aan de ondergrond. Een smalle voeg laat geen enkele speling toe. Is de vloer of de wand niet vlak, dan staat de ene tegel net iets hoger dan de andere en voelt u met uw blote voet een randje. Vakmensen noemen dat lippage. Bij een bredere voeg valt zo'n minimaal hoogteverschil veel minder op, omdat de voeg het verloop opvangt. Een ondergrond die eerst gevlinderd, uitgevlakt of afgesmeerd moet worden, hoort dus bij de afweging.

Het derde verschil is de rand zelf. Een scherp geslepen rand is kwetsbaarder dan een licht afgeronde bakrand. Bij transport, opslag en tijdens het leggen kan er eerder een schilfertje afspringen, en dat ziet u in de strakke voeglijn meteen terug. Tot slot kost rectificeren een extra productiestap, waardoor de tegel doorgaans duurder is dan een vergelijkbare tegel met natuurrand. Ook het leggen vraagt meer tijd, wat meezweegt in de totale prijs van het werk. Hoe dat is opgebouwd, leggen we uit in het artikel over wat tegelwerk per vierkante meter kost.

hoe herkent u een gerectificeerde tegel.

In de showroom of met een losse tegel in uw hand komt u er snel achter:

• Op de doos of in de productomschrijving staat het woord gerectificeerd of rectified.
• De werkmaat ligt vlak onder de nominale maat, bijvoorbeeld 59,8 bij 59,8 bij een tegel van 60 bij 60.
• Voel met uw vinger langs de zijkant: een geslepen rand voelt scherp en haaks, een bakrand voelt licht bol en glad.
• Leg twee tegels met de bovenzijden tegen elkaar. Sluiten ze over de hele lengte zonder lichtspleet, dan zijn ze geslepen.
• Bij niet-gerectificeerde series staat vaak een kaliber- of toonnummer op de doos, omdat partijen onderling in maat kunnen verschillen.

Let bij niet-gerectificeerde tegels op dat kalibernummer. Bestelt u later na, dan kan een andere partij net iets afwijken in maat of kleurtoon. Dat merkt u pas als de tegels naast elkaar liggen, en dan is het lastig corrigeren.

welke keuze past bij uw ruimte?

Er is geen keuze die altijd beter is. Gerectificeerd is logisch als u een strak, modern beeld wilt met zo min mogelijk voeglijnen, bij grote formaten vanaf ongeveer zestig centimeter, en wanneer de vloer en de wand in dezelfde tegel doorlopen. Ook als u de voeg juist niet wilt zien, bijvoorbeeld in een betonlook, is een smalle voeg het verschil tussen rustig en onrustig.

Niet-gerectificeerd past goed bij kleinere formaten, bij metrotegels, visgraatpatronen en tegels met een bewust ambachtelijke uitstraling, waar de voeg onderdeel is van het beeld. Het is bovendien de verstandigere keuze bij een ondergrond die niet perfect vlak te krijgen is, en bij werk waar het budget een duidelijke rol speelt. Een bredere voeg geeft daarnaast iets meer ruimte voor werking van de ondergrond, bijvoorbeeld boven vloerverwarming.

Houd er rekening mee dat de voegkleur bij een smalle voeg nog nauwkeuriger luistert: elke afwijking valt op in zo'n dunne lijn. In ons artikel over welke voegkleur bij welke tegel past leest u hoe u die keuze maakt.

zelf leggen of laten leggen.

Niet-gerectificeerde tegels van een handzaam formaat zijn voor een handige doe-het-zelver goed te doen. De bredere voeg vangt kleine onvolkomenheden op en de tegels zijn makkelijker te hanteren. Het wordt een ander verhaal bij grootformaat gerectificeerde tegels met een voeg van twee millimeter. Dan heeft u een kurkdroge, vlakke en voldoende sterke ondergrond nodig, lijm in de juiste kamdikte, vol en zat gelijmd, en in de regel een nivelleersysteem om hoogteverschillen tussen de tegels uit te sluiten. Zagen vraagt bovendien het juiste gereedschap, want een geslepen rand schilfert sneller.

Ook de bouwvolgorde telt mee. De keuze voor gerectificeerd bepaalt mede hoe de ondergrond wordt voorbereid, hoe een eventuele vloerverwarming wordt opgebouwd en hoe hoekaansluitingen, dorpels en inbouwnissen worden uitgezet. Die beslissingen neemt u liever vooraf dan halverwege.

Twijfelt u welk type tegel bij uw ruimte en uw ondergrond past? Laat de situatie dan beoordelen voordat u de tegels bestelt. Een verkeerde combinatie van tegel, voegbreedte en ondergrond is achteraf alleen op te lossen door opnieuw te beginnen.

veelgestelde vragen

over gerectificeerde tegels.