Het grootste verschil zit in onderhoud en uitstraling. Kunststof kozijnen hoeft u niet te schilderen en vragen vooral schoonmaken, terwijl houten kozijnen periodiek schilderwerk nodig hebben maar wel elk profiel, elke kleur en elke reparatie aankunnen. Welke keuze verstandig is, hangt af van uw woning, de gevel en hoeveel onderhoud u wilt.
Een kozijn is het vaste raamwerk in de gevel of in de binnenwand waar een raam of deur in draait. Zowel hout als kunststof kunnen die functie prima vervullen, maar ze gedragen zich anders. Hout is een natuurproduct: het werkt mee met temperatuur en luchtvochtigheid, het zet uit en krimpt, en het heeft een beschermlaag nodig om droog te blijven. Kunststof is een gesloten profiel, meestal pvc, dat van zichzelf geen vocht opneemt en dat in de kern versterkt is met een stalen of composieten verstijving.
Die opbouw verklaart het meeste. Omdat hout vocht opneemt, is de verflaag niet decoratief maar functioneel: zodra die laag open gaat, kan water erin trekken en ontstaat op termijn houtrot, meestal eerst onderin de stijl of bij een kozijnhoek. Bij kunststof speelt dat niet. Daar zit de slijtage in de afdichtingsrubbers, het hang- en sluitwerk en op langere termijn in de kleurvastheid van het oppervlak.
Ook in reparatie verschillen ze fundamenteel. Een houten kozijn kunt u plaatselijk herstellen: een vakman zaagt het aangetaste deel weg, zet er een nieuw stuk hout in of vult met reparatiemortel, en schildert het geheel weer dicht. Een kunststof profiel laat zich niet zo repareren. Beschadigd profiel betekent in de praktijk vervangen, al zijn rubbers, scharnieren en sluitpunten wel los te verwisselen.
Houten kozijnen vragen een vast ritme. Afhankelijk van de houtsoort, de kleur en vooral de windrichting moet buitenschilderwerk er doorgaans om de vier tot zeven jaar opnieuw op; op een zuid- of westgevel die veel zon en slagregen vangt vaker dan op een beschutte achtergevel. Meer daarover leest u in ons artikel over hoe vaak u houten kozijnen moet schilderen. Tussendoor is het verstandig om jaarlijks de kitnaden en de onderdorpels te controleren.
Kunststof kozijnen vragen dat schilderwerk niet. Een paar keer per jaar schoonmaken met water en een mild middel, de rubbers nalopen en het hang- en sluitwerk smeren is in grote lijnen voldoende. Dat scheelt onderhoudskosten over de jaren. Daar staat tegenover dat een kunststof kozijn aan het eind van zijn leven in zijn geheel vervangen wordt, terwijl een goed onderhouden houten kozijn decennialang mee kan en steeds opnieuw bij te werken is.
Dan de uitstraling. Hout geeft slanke, scherpe profielen en past daardoor beter bij een vooroorlogse woning, een monument of een gevel met detaillering. Kunststof profielen zijn meestal wat breder, wat iets meer glasoppervlak kost, en de hoeken zijn gelast in plaats van verbonden. Moderne folies maken houtnerfkleuren mogelijk, maar van dichtbij blijft het verschil zichtbaar. In een welstandsgebied of bij een beschermd stadsgezicht kan de gemeente bovendien eisen stellen aan materiaal en profilering; dat controleert u vooraf bij uw gemeente.
Deze punten wegen in de praktijk het zwaarst:
U hoeft geen vakman te zijn om een eerste beeld te krijgen. Loop uw gevel op een droge dag langs en werk van boven naar beneden. Begin bij de kozijnhoeken en de onderdorpels, want daar verzamelt water zich. Kijk daarna naar de kitnaden rond het glas en tussen kozijn en metselwerk: gescheurde of losse kit is een directe weg naar binnen voor regenwater.
Stap voor stap komt het hierop neer:
Kleine klussen kunt u prima zelf doen. Kitnaden vervangen, een scharnier smeren, een beschadigde verfplek schuren en bijwerken: daar heeft u geen vakman voor nodig. Het wordt een ander verhaal zodra er rot in het hout zit, als een kozijn vervangen moet worden of als er aan de gevel gewerkt wordt. Dan komen constructie, waterdichtheid en aansluitingen op het metselwerk om de hoek kijken en is één foutje genoeg voor jarenlange vochtproblemen.
De materiaalkeuze raakt meer dan alleen het kozijn. Vervangt u kozijnen, dan wordt het metselwerk aan de binnenzijde opengemaakt en moet de aansluiting op de muur daarna weer dicht. Dat betekent in de praktijk vaak stucwerk herstellen, een vensterbank passend maken en nieuwe aftimmering en plinten plaatsen. Kiest u voor hout, dan komt daar nog grond- en afwerkschilderwerk bij, binnen én buiten.
Het loont om die stappen in één planning te zetten. Timmerwerk, stucwerk en schilderwerk volgen elkaar nauw op en elke droogtijd telt mee. Wordt het werk door losse partijen gedaan, dan valt er tijd tussen die niemand overbrugt. Bij een binnenkozijn of een binnendeurkozijn speelt dit minder, maar ook daar bepaalt de aftimmering of het eindresultaat strak oogt.
Een laatste praktische overweging: ventilatie. Oude houten kozijnen laten van nature wat lucht door. Plaatst u strak sluitende nieuwe kozijnen, dan wordt de woning dichter en moet u bewust ventileren, bijvoorbeeld via ventilatieroosters in het glas of in het kozijn. Zonder die aandacht ziet u het terug in condens op de ruiten en op termijn in schimmel op koude muurvlakken.
Twijfelt u tussen herstellen en vervangen, of weet u nog niet welk materiaal bij uw gevel past? Onze timmerlieden beoordelen de staat van uw kozijnen en verzorgen het werk eromheen: wanden, plafonds, kozijnen en plinten. Lees meer op de pagina timmerwerk, of bekijk hoe wij werken bij schilderwerk binnen en buiten. Een offerte is vrijblijvend en 30 dagen geldig, en op uw aanvraag krijgt u binnen 24 uur reactie. Een vrijblijvend adviesgesprek van 30 minuten is ook mogelijk.
Technisch kan het met speciale verfsystemen voor kunststof, maar het is zelden de bedoeling van het materiaal. De ondergrond moet grondig ontvet en licht opgeruwd worden en de hechting is kwetsbaarder dan op hout. Wilt u een kleurwijziging, laat dan eerst beoordelen of het profiel zich daarvoor leent.
Voor buitenkozijnen worden doorgaans duurzame hardhoutsoorten gebruikt, of goed verduurzaamd naaldhout. Hardhout is dichter en neemt minder vocht op, waardoor het langer meegaat bij gelijk onderhoud. Zacht, onbehandeld vurenhout is voor een buitengevel geen verstandige keuze. Welke soort past, hangt ook af van de afmeting van het kozijn en de belasting van de gevel.
Ja, dat gebeurt vaker dan u denkt. Veel eigenaren houden de voorgevel in hout vanwege de uitstraling of de welstandseisen, en kiezen aan de achterzijde of bij een dakkapel voor kunststof. Let er dan wel op dat de kleur, de profielbreedte en de glasverdeling op elkaar afgestemd zijn, anders valt het verschil op.
Niet per se. Bij plaatselijke aantasting, bijvoorbeeld in een onderdorpel of een hoek, is houtherstel vaak voldoende: het aangetaste deel wordt weggenomen en vervangen door nieuw hout of reparatiemortel, waarna het geheel opnieuw geschilderd wordt. Zit de rot diep in de stijlen of over meerdere plekken verspreid, dan is vervangen op termijn goedkoper dan steeds opnieuw repareren.
Bijna altijd wel aan de binnenzijde. Bij het verwijderen van een oud kozijn raakt de aansluiting met de muur beschadigd en ontstaat er een strook die hersteld moet worden. Soms is een smalle reparatiestrook genoeg, soms is het netter om het hele muurvlak opnieuw af te werken zodat u geen overgang ziet. Dat beoordelen we het liefst ter plaatse.
