Tegellijm is een dunne, kant-en-klare lijmlaag voor een vlakke ondergrond; mortel is een dikkere specielaag van cement en zand waarmee u ook hoogteverschillen kunt opvangen. In de moderne badkamer en op wanden werkt vrijwel iedere tegelzetter met tegellijm. Mortel komt vooral in beeld bij vloeren die nog niet vlak zijn of bij dikke, zware tegels en natuursteen.
Tegellijm is een fabrieksmengsel van cement, fijn zand en kunststoffen die de hechting en de flexibiliteit verbeteren. U koopt het als poeder in een zak en mengt het met water, of kant-en-klaar in een emmer. De laag die u ermee aanbrengt is dun: afhankelijk van het product meestal een paar millimeter tot ongeveer een centimeter. Daarom heet het ook wel de dunbedmethode.
De lijm wordt met een getande lijmkam op de ondergrond uitgekamd. Die ribbels zorgen dat de tegel bij het aandrukken gelijkmatig in de lijm zakt en dat er geen lucht achterblijft. Hoe groot de tanden van de kam zijn, hangt af van het formaat van de tegel: grote vloertegels vragen een grovere vertanding dan kleine wandtegels.
Het grote voordeel van tegellijm is voorspelbaarheid. De samenstelling is constant, de verwerkingstijd staat op de zak en er zijn varianten voor specifieke situaties: flexibele lijm voor vloerverwarming, snelhardende lijm als er haast is, witte lijm onder lichte natuursteen die anders kan verkleuren. De keerzijde: tegellijm corrigeert vrijwel niets. Is de ondergrond niet vlak, dan ziet u dat terug in het tegelwerk.
Mortel, in de volksmond specie, is een mengsel van cement en zand met water. Het is de klassieke manier van tegelen: een bed van ongeveer twee tot vijf centimeter dik waarin de tegel wordt gelegd en op hoogte gestampt. Dat heet de dikbedmethode. De tegelzetter kan per tegel hoogte en afschot bijsturen, iets wat met dunne lijm niet gaat.
Daar zit meteen de kracht: met mortel vangt u een ondergrond op die ongelijk is. Een oude zandcementvloer met hoogteverschil, een vloer die afschot naar een putje nodig heeft, of een terras waar de ondergrond nooit helemaal strak ligt. Ook dikke, zware natuursteentegels liggen in een mortelbed vaak stabieler, omdat ze over hun hele oppervlak worden ondersteund.
De nadelen zijn er ook. Een mortelbed vraagt meer materiaal, meer gewicht op de constructie en meer tijd om uit te harden voordat er belast mag worden. Het werk is bovendien bewerkelijker en dus doorgaans duurder in arbeid. Voor een standaard badkamerwand op een gestucte of waterbestendige plaat zou niemand nog voor dikbed kiezen.
Zet u beide methodes naast elkaar, dan vallen deze punten op:
Let op dat er nog een derde product meespeelt dat vaak met mortel wordt verward: voegmortel. Dat is het materiaal dat ná het tegelen in de voegen gaat. Voegmortel houdt de tegels niet vast, maar sluit de naden af en zorgt dat er geen vuil en vocht tussen loopt. Lijm en voeg zijn dus twee verschillende stappen met twee verschillende producten.
De keuze begint niet bij de tegel, maar bij de ondergrond. Deze stappen helpen u verder:
Een klein toilet of een rechte wand met standaard wandtegels is voor een geoefende doe-het-zelver goed te doen met tegellijm. U heeft dan wel een vlakke ondergrond nodig, een lijmkam in de juiste maat, tegelkruisjes en geduld bij het uitzetten. Begin altijd vanuit een uitgezette hartlijn, zodat u niet aan één kant met een flintertje tegel eindigt.
De meeste problemen ontstaan niet bij het plakken, maar ervoor en erna. Een ondergrond die stuift of nog vocht bevat, lijm die te lang open heeft gelegen, te weinig lijm onder de hoeken van grote tegels, of voegen die te vroeg worden gevuld. Dat laatste kost u kleurverschil in de voeg en soms loslatende tegels. In ons artikel over hoe lang tegellijm moet drogen voordat u kunt voegen leest u waar u op let.
Laat het werk over aan een vakman zodra er sprake is van een doucheruimte met afschot, van vloerverwarming, van grootformaat tegels of natuursteen, of van een vloer waar u hoogte moet overbruggen. Dat zijn precies de situaties waarin de keuze tussen lijm en mortel het verschil maakt tussen tegelwerk dat tien jaar later nog strak ligt en tegelwerk dat gaat hollen en scheuren.
Onze tegelzetters beoordelen eerst de ondergrond en kiezen daarna de methode die daarbij past: dunbed met de juiste lijmsoort of een mortelbed waar dat nodig is. Van badkamer en toilet tot vloeren in woningen en bedrijfspanden. Lees meer op de pagina tegelwerk, of bekijk hoe wij vloerverwarming aanleggen als die onder uw tegels komt. Een offerte is vrijblijvend en 30 dagen geldig; op een aanvraag krijgt u binnen 24 uur reactie. We werken met eigen vakmensen vanuit Arnhem, voor particulieren en bedrijven door heel Nederland.
Ja, maar dan met een flexibele tegellijm die de beweging door opwarmen en afkoelen opvangt. Belangrijk is ook dat de dekvloer eerst volgens een opstookschema is doorgewarmd en weer afgekoeld, zodat spanningen eruit zijn voordat de tegels erop gaan. Tijdens het tegelen en de eerste dagen daarna staat de verwarming uit.
Ja. Wandlijm is doorgaans standvaster, zodat tegels niet wegzakken zolang de lijm nat is. Vloerlijm is ingesteld op zwaardere belasting en grotere formaten. Veel lijmen zijn geschikt voor beide, maar lees altijd op de verpakking waarvoor het product is bedoeld en bij welk tegelformaat het hoort.
Dat er onder die tegel een holle ruimte zit en de lijm of mortel geen volledig contact maakt. Vaak is er te weinig lijm aangebracht, is de lijm te ver uitgedroogd voordat de tegel erop ging, of is de tegel niet goed ingedrukt. Een enkele holle tegel op een rustige plek kan jaren blijven liggen, maar op een belopen vloer of bij een drempel is het een zwakke plek die vroeg of laat breekt.
Vaak wel. Lichte natuursteen, zoals marmer, kan vocht en kleur uit een grijze lijm opnemen en daardoor vlekken of doorslaan. Daarvoor bestaat witte, snel uithardende natuursteenlijm. Ook de dikte en het zuigvermogen van de steen spelen mee bij de keuze.
Dat is de dikte van de tegel plus de laag eronder. Bij dunbed met tegellijm blijft die opbouw beperkt; bij een mortelbed komt er al snel enkele centimeters bij. Dat is belangrijk voor deuren, drempels en de aansluiting op een aangrenzende vloer. Neem deze opbouw mee in de planning voordat de tegels besteld worden.
