Alkydverf is een lakverf op basis van olie en oplosmiddel: hard, glanzend en bedoeld voor hout, metaal en kozijnen. Latexverf is een watergedragen muurverf: sneller droog, geurarm en bedoeld voor wanden en plafonds. Ze vullen elkaar aan in één woning, maar zijn niet onderling uitwisselbaar op dezelfde ondergrond.
Alkydverf is opgebouwd uit een alkydhars, een bindmiddel dat van oorsprong op plantaardige olie is gebaseerd. Dat bindmiddel is opgelost in een oplosmiddel, meestal terpentine of white spirit. Na het aanbrengen verdampt het oplosmiddel en gaat de hars een reactie aan met zuurstof uit de lucht. De verf droogt dus niet alleen, hij hardt ook chemisch uit. Dat is precies waarom een alkydlaag na een paar weken zo hard en strak aanvoelt.
Die harde laag geeft alkydverf zijn klassieke voordelen: een mooie, diepe vloeiing waarbij kwaststrepen grotendeels wegtrekken, een hoge glansgraad die lang vol blijft en een goede bescherming van hout en metaal. Daarom ziet u alkyd vooral terug op binnendeuren, trappen, plinten, radiatoren, kozijnen en buitenwerk. De verf vult kleine onvolkomenheden en is goed te schuren en bij te werken.
Er zijn ook nadelen. Alkyd droogt traag, vaak pas na vele uren stofdroog en pas na dagen doorgehard. De geur is sterk en de ruimte moet goed geventileerd worden. Gereedschap maakt u schoon met terpentine, niet met water. En op plekken waar weinig daglicht komt, vergeelt een witte alkydlaag na verloop van tijd zichtbaar. In een donkere gangkast of achter een gordijn ziet u dat het eerst.
Latexverf is een watergedragen muurverf. De naam is wat verwarrend: er zit tegenwoordig vrijwel nooit natuurlijk rubber in. Het gaat om een dispersie van kunstharsdeeltjes in water. Als het water verdampt, vloeien die deeltjes in elkaar en vormen ze een gesloten film. Dat gebeurt fysisch, zonder chemische uitharding, waardoor latex veel sneller droogt dan alkyd: vaak is een tweede laag na enkele uren alweer mogelijk.
Latex is er in matte, zijdematte en zijdeglanzende varianten. Hoe matter, hoe beter oneffenheden in de wand wegvallen; hoe glanzender, hoe beter de laag te reinigen is. Daarnaast bestaan er dampdoorlatende varianten en typen met extra vochtbestendigheid voor keuken en badkamer. Voor plafonds wordt meestal een zeer matte, goed dekkende latex gekozen, juist omdat strijklicht daar genadeloos is.
De grote winst van latex zit in het gemak: weinig geur, gereedschap uitspoelen met water, snel doorwerken en geen vergeling. De laag is wel zachter dan alkyd en daarmee minder bestand tegen stoten, schuren en intensief schoonmaken. Op een deurpost of een trapleuning houdt gewone muurlatex het daarom niet lang vol.
Als u de twee systemen direct vergelijkt, vallen deze punten op:
Let op één veelgemaakte denkfout: watergedragen betekent niet automatisch latex. Er bestaan ook watergedragen lakken op acrylaat- of hybride basis, bedoeld voor hout en kozijnen. Die combineren het gemak van water met de hardheid die lakwerk nodig heeft. Meer daarover leest u in het artikel over aflak en watergedragen verf.
Dit is in de praktijk de vraag waar het misgaat. Alkydverf over een oude, goed hechtende alkydlaag is geen probleem: licht ontvetten, matteren met schuurpapier en overschilderen. Watergedragen verf over oude alkyd kan ook, maar alleen als de glans volledig is weggeschuurd en u een hechtprimer gebruikt. Slaat u die stap over, dan hecht de nieuwe laag nauwelijks en kunt u hem later met uw nagel van de deur trekken.
Andersom, alkyd over een watergedragen laag, is vaker riskant. De harde, trekkende alkydlaag kan de zachtere ondergrond losscheuren. Dat levert craquelé en loslatende randen op. Latexverf hoort sowieso niet op hout of metaal thuis; die blijft daar zacht, is slecht te reinigen en slijt snel door op de plekken waar u aanraakt.
Voor de wand geldt het omgekeerde verhaal. Latex op vers stucwerk vraagt altijd een passende voorstrijk, omdat pleister ongelijkmatig zuigt. En latex over een oude, glanzende of vettige muurverf vraagt om reinigen en matteren. Hoe u een oude ondergrond aanpakt, staat uitgebreider in het artikel over oude verflagen verwijderen.
Een slaapkamer met latex rollen is voor een handige doe-het-zelver prima te doen. Werk in banen, houd de natte rand voor u uit en rol het vlak in één werkgang af. Lakwerk is een ander verhaal. Op een deur of kozijn ziet u elke zakker, elke stofnop en elke aanzet terug, zeker bij glans. Dat vraagt om een stofvrije ruimte, de juiste verdunning en een vaste, rustige hand.
Laat het schuur- en voorbereidingswerk niet onderschatten. Ontvetten, matteren, kitnaden controleren, plamuren en voorstrijken kosten vaak meer tijd dan het schilderen zelf, maar bepalen wel hoe lang de laag meegaat. Een goed voorbereid kozijn houdt het jaren vol; een slecht voorbereid kozijn bladdert in het eerste natte seizoen.
Twijfelt u welk systeem bij uw situatie past, bijvoorbeeld omdat u binnenkort ook wilt stuken of behangen, laat dan eerst beoordelen wat de ondergrond vraagt. Dat voorkomt dat u twee keer begint.
Onze schilders werken binnen en buiten, met rol- en spuitwerk, en kiezen per ondergrond het verfsysteem dat daar hoort. Lees meer over onze aanpak op de pagina schilderwerk. Roltechniek start vanaf €10,00/m² en spuitwerk vanaf €8,00/m². Een offerte is vrijblijvend en 30 dagen geldig, en u krijgt binnen 24 uur reactie op uw aanvraag.
Dat raden we af. Muurlatex blijft relatief zacht en is niet gemaakt om tegen aanraken, schuren en schoonmaken te kunnen. Op een deur slijt hij snel door op de plek van de klink en rond de rand. Wilt u watergedragen werken op hout, kies dan een watergedragen lak die daar specifiek voor is bedoeld, in combinatie met een hechtprimer.
Vergeling is een eigenschap van het alkydbindmiddel. Zonder daglicht verkleurt de olie in de laag langzaam naar een gelige tint. Op plekken met veel licht blijft het effect beperkt, in kasten en achter meubels valt het juist op. Watergedragen muurverf bevat dat bindmiddel niet en houdt wit daardoor beter vast.
Hoe matter de verf, hoe beter kleine oneffenheden wegvallen. Voor plafonds en grote wanden met strijklicht is mat of zijdemat meestal de beste keuze. In een keuken, badkamer, gang of kinderkamer kiest u liever zijdeglans, omdat die laag beter tegen afnemen kan. Voor deuren en kozijnen bepaalt vooral de gewenste uitstraling of u zijdeglans of hoogglans neemt.
Na latexverf spoelt u kwasten en rollers uit met lauw water, tot het water helder blijft. Na alkydverf gebruikt u terpentine of kwastreiniger en daarna pas water en zeep. Restanten en vervuild oplosmiddel horen bij het klein chemisch afval en niet in de gootsteen.
Niet per definitie. Alkyd geeft buiten een harde, goed vullende laag, maar moderne watergedragen buitenlakken zijn flexibeler en houden hun kleur langer vast. Welk systeem past, hangt af van de houtsoort, de staat van het bestaande werk en wat er al op zit. Belangrijker dan de keuze tussen de twee is dat het hele systeem op elkaar is afgestemd, van primer tot aflak.
