Transparante beits laat de houtnerf zichtbaar en geeft het hout alleen kleur en bescherming; dekkende beits legt er een gesloten kleurlaag overheen waardoor de nerf grotendeels verdwijnt. Dekkende beits beschermt doorgaans langer tegen uv-licht, transparante beits is makkelijker bij te werken. De keuze hangt af van het houtsoort, de staat van het hout en het beeld dat u wilt.
Beits is een houtbeschermend product dat deels in het hout trekt in plaats van er alleen bovenop te blijven liggen. Daarmee verschilt het van een klassieke dekkende lakverf, die een stevige, vrij dichte film vormt. Omdat beits wat soepeler meebeweegt met het hout, krijgt u minder snel de bekende barstjes en bladderplekken die bij oude laklagen ontstaan. Het hout werkt namelijk: het zet uit bij vocht en krimpt bij droogte.
Binnen de beitsen bestaan twee hoofdsmaken. Transparante beits, ook wel lazuur of dunne beits genoemd, bevat weinig pigment. Het kleurt het hout en laat de tekening van de nerf door. Dekkende beits bevat veel meer pigment en gedraagt zich in beeld bijna als verf: u ziet de kleur, niet het houtpatroon. Tussen die twee uitersten zitten halftransparante varianten, die de nerf nog laten doorschemeren maar meer kleur en uv-bescherming geven.
Dat pigment is geen detail. Pigment houdt uv-straling tegen en uv-straling is de belangrijkste oorzaak van vergrijzen en afbreken van het houtoppervlak. Hoe meer pigment, hoe beter het hout wordt afgeschermd. Een volledig kleurloze beits biedt daarom buiten weinig blijvende bescherming en vraagt vaak onderhoud.
Waar het in de praktijk op neerkomt:
De eerste vraag is altijd: wat ligt er nu op het hout? Op een gevelwand die ooit dekkend is behandeld, krijgt u met transparante beits nooit een gelijkmatig beeld. Het pigment van de oude laag blijft doorschemeren en de nieuwe laag trekt alleen in op plekken waar het hout open ligt. Omgekeerd kunt u op kaal of transparant behandeld hout vrijwel altijd een dekkend systeem opbouwen, mits het oppervlak schoon, droog en stabiel is.
De tweede vraag gaat over het hout zelf. Mooi, gelijkmatig hout zoals red cedar, lariks of een verzorgd douglas vraagt erom zichtbaar te blijven; daar is transparant of halftransparant logisch. Hout met veel kleurverschil, oude plamuurplekken of een reparatie van een timmerman oogt rustiger onder een dekkende laag. Ook sterk harsend of getaand hout kan onder transparante beits onrustig blijven.
De derde vraag is de belasting. Zuidgevels en westgevels vangen veel zon en slagregen; horizontale delen zoals vensterbanken en boeidelen houden water vast. Op die plekken loopt een dunne transparante laag sneller terug en is een pigmentrijker of dekkend systeem verstandiger. Beschutte noordkanten houden een transparante afwerking veel langer mooi. In het artikel over hoe vaak buitenschilderwerk gedaan moet worden leest u meer over die onderhoudscyclus.
Loop langs het hout en kijk van dichtbij. Ziet u de nerf als een duidelijke tekening onder de kleur, dan is er transparant of halftransparant gewerkt. Is de kleur overal gelijk en ziet u hooguit de reliëfvorm van de nerf maar geen kleurverschil, dan is het dekkend. Twijfelt u, dan helpt een eenvoudige test.
Controleer meteen de kopse kanten en de onderkant van deuren en delen. Daar zuigt hout het meeste water op en daar begint schade bijna altijd. Zachte, donkere of sponzige plekken wijzen op houtrot; dan is beitsen niet de eerste stap. Lees in dat geval hoe u houtrot in kozijnen herkent voordat u verder gaat met de afwerking.
Een schutting, een tuinhuis of een paar boeidelen op ooghoogte beitst u als handige doe-het-zelver prima zelf. Werk bij droog weer, niet in de volle zon, en houd rekening met nachtvorst en dauw in het najaar. Beits dun en in de richting van de nerf, werk per deel van begin tot eind door zodat u geen aanzetten krijgt, en geef kopse kanten altijd een extra laag.
Het wordt een ander verhaal bij hoge gevels, dakkapellen, draaiende delen zoals ramen en deuren, en bij een ondergrond die al slecht is. Dan komt er meer bij kijken: kitnaden beoordelen, beglazingsranden nalopen, hout plaatselijk herstellen en bepalen welk systeem op de oude laag past. Een verkeerd gekozen product hecht niet of droogt te snel dicht, en dat ziet u pas na een seizoen.
Twijfelt u over de overstap van transparant naar dekkend? Laat het hout eerst beoordelen. Dat scheelt u een voorjaar waarin u alles opnieuw moet schuren.
Onze schilders beoordelen eerst de ondergrond en kiezen daarna het systeem dat erbij past, binnen en buiten. Bekijk wat wij doen op de pagina schilderwerk binnen en buiten. Voor schilderwerk geldt roltechniek vanaf €10,00/m² en spuitwerk vanaf €8,00/m². Een offerte is vrijblijvend en 30 dagen geldig, en u krijgt binnen 24 uur reactie op uw aanvraag. Renovion Groep werkt met eigen vakmensen voor particulieren en bedrijven door heel Nederland, vanuit de vestiging in Arnhem.
Meestal wel. Reinig het hout, verwijder losse delen en vergrijsde vezels, schuur licht op en zorg dat het oppervlak droog is. Kies daarna een systeem dat geschikt is voor overbeitsen. Kale of kaal geschuurde plekken vragen eerst een grondlaag, anders zuigen ze de kleur ongelijk op en blijft u verschil zien.
Beits trekt deels in het hout en vormt een dunnere, soepeler laag. Verf blijft als film bovenop het hout liggen en dekt volledig. Verf geeft daardoor meestal een strakker, gladder beeld en een langere standtijd op goed voorbehandeld werk, maar kan bij veroudering scheuren en loslaten. Beits verweert geleidelijker en is vaak makkelijker bij te werken.
Op kaal hout rekent u doorgaans op minstens twee lagen, en bij dekkende systemen vaak op een grondlaag met twee afwerklagen. Kopse kanten, naden en onderkanten krijgen een extra laag, omdat daar het meeste vocht intrekt. Bij onderhoud van bestaand werk volstaat na reinigen en licht schuren meestal één tot twee lagen.
Voor niet-maatvast werk zoals schuttingdelen, rabat en vlonderhout is een transparante of halftransparante beits meestal de praktische keuze. Die laag beweegt mee en is eenvoudig bij te werken. Wilt u een egale kleur of heeft het hout veel kleurverschil, dan is een dekkende tuinbeits logischer. Kijk altijd of het product geschikt is voor de houtsoort en voor buitentoepassing.
Het late voorjaar, de zomer en de vroege herfst zijn het gunstigst. U heeft droog hout nodig, een temperatuur die niet te laag is en geen regen of dauw binnen de droogtijd. Werk niet in de volle middagzon: de beits droogt dan te snel aan de oppervlakte en trekt minder goed in. In de winter is beitsen buiten zelden verstandig.
